Izby celne zamiast GUC

Dnia 20 marca 2002 r. Sejm uchwalił ustawę o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw. Ustawa reguluje zasady, zakres i tryb przekształceń w administracji celnej oraz określa zasady przeniesienia zadań i kompetencji znoszonych organów administracji państwowej w sprawach celnych. Na mocy tej ustawy z dniem 30 kwietnia 2002 r. zostanie zlikwidowany Główny Urząd Ceł i dyrektorzy urzędów celnych. W ich miejsce utworzone zostaną organy administracji rządowej w sprawach celnych: dyrektor izby celnej i naczelnik urzędu celnego.

Zgodnie z art. 4 ustawy uprawnienia prezesa GUC dotyczące indywidualnych postępowań w sprawach celnych przejmą dyrektorzy izb celnych, przy czym w zakresie wydawania pozwoleń na karnet TIR oraz decyzji o ochronie własności intelektualnej uprawnienia przejdą na dyrektorów izb celnych wyznaczonych przez Ministra Finansów. Z kolei Minister Finansów przejmie uprawnienia Prezesa Głównego Urzędu Ceł w zakresie indywidualnych postępowań dotyczących wiążącej informacji taryfowej oraz wiążącej informacji o pochodzeniu towaru. Zgodnie z art. 5 ustawy do zakresu działania naczelników urzędów celnych przejdą dotychczasowe zadania dyrektorów urzędów celnych rozpoznających sprawy indywidualne. Istniejące jeszcze urzędy celne staną się automatycznie izbami, nowe urzędy będą zaś na nowo utworzone.

Ustawa wprowadza również liczne zmiany w kodeksie celnym. W zmienionym kodeksie organami celnymi będą: naczelnik urzędu (I instancja) oraz dyrektor izby (organ odwoławczy). Zgodnie z nowymi przepisami od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez dyrektora izby celnej nie będzie służyło już odwołanie, ale strona niezadowolona może zwrócić się do tego samego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pracownik bądź funkcjonariusz celny, który brał udział w wydawaniu decyzji, której dotyczy wniosek, zostanie wyłączony z udziału w ponownym rozpatrzeniu sprawy. Minister finansów może z urzędu wszcząć postępowanie i stwierdzić nieważność decyzji ostatecznej wydanej przez dyrektora izby. Zgodnie z przepisami przejściowymi postępowania indywidualne w sprawach wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy przejmą nowe organa. Wszystkie dotychczasowe czynności pozostaną w mocy. Obowiązki i uprawnienia prezesa GUC w sprawach, w których wniesiono skargę do NSA, przejmą dyrektorzy izb. Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 maja 2002 r. z wyjątkiem art. 2 dotyczącego zniesienia urzędu Prezesa GUC i dyrektora urzędu celnego, które mają wejść w życie 30 kwietnia 2002 r.